fa بحران اقتصادی و حق الزحمه حسابرسی تخصصي Special پژوهشي Research عموماً پدیدۀ بحران اقتصادی موجب افزایش خطر ورشکستگی شرکت<span dir="LTR">‌</span>ها و به<span dir="LTR">‌</span>دنبال آن افزایش ریسک حسابرسی می<span dir="LTR">‌</span>شود. بنابراین، حسابرسان ممکن است با افزایش حق<span dir="LTR">‌</span>الزحمه به این ریسک عکس<span dir="LTR">‌</span>العمل نشان دهند. در ایران نیز بحران اقتصادی در سال<span dir="LTR">‌</span>های اخیر پس از تحریم<span dir="LTR">‌</span>های بین<span dir="LTR">‌</span>المللی، پدیدار گشته است. با این وجود، در نبود شواهد نظری و تجربی کافی، آثار این متغیر کلان اقتصادی بر موضوعات حسابرسی و به طور خاص بر حق<span dir="LTR">‌</span>الزحمه حسابرسی مشخص نیست. لذا هدف پژوهش حاضر بررسی اثر بحران اقتصادی بر حق‌الزحمه حسابرسی است. به منظور نیل به این هدف، 924 سال ـ شرکت (135 شرکت برای هشت سال) مشاهده جمع<span dir="LTR">‌</span>آوری شده از گزارش<span dir="LTR">‌</span>های مالی سالیانه شرکت<span dir="LTR">‌</span>های پذیرفته شده در بورس اوراق&shy;بهادار تهران در طی دوره زمانی 1386 تا 1394 (به جز سال 1390) مورد آزمون قرار گرفته<span dir="LTR">‌</span>اند. با توجه به این<span dir="LTR">‌</span>که ممکن است رابطه متغیر بحران اقتصادی با حق<span dir="LTR">‌</span>الزحمه حسابرسی، تحت تاثیر افزایش سالیانه تورم در کشور قرار بگیرد، دو الگوی تعدیل‌شده نیز براساس متغیر فروش&shy;و شاخص قیمت‌ها برآورد گردید. نتایج هر سه الگو رگرسیونی نشان دهنده رابطه مثبت و معنادار بحران اقتصادی و حق‌الزحمه حسابرسی است. این موضوع بیانگر آن است که حسابرسان ایرانی با افزایش حق<span dir="LTR">‌</span>الزحمه<span dir="LTR">‌</span>های خود نسبت به ریسک حسابرسی افزایش یافته ناشی از بحران اقتصادی واکنش نشان می&shy;دهند.<br> &nbsp; Economic crisis generally increases firms&rsquo; bankruptcy and consequently audit risk. Hence, auditors are more likely to respond to this increased risk through increasing audit fees. However, in the lack of adequate empirical and theoretical evidence, the role of this macro-economic variable, economic crisis, is not clearly demonstrated on audit fees. Therefore, this study investigates the role of economic crisis on audit fees in Iran. Data were collected manually from annual financial statements of firms listed on Tehran Stock Exchange between 2007 and 2015 and contain 924 firm-year observations. Multivariate analysis reveal that audit fees is positively associated with economic crisis. In sensitivity tests to control the role of hyperinflationary economy of Iran, we have employed two additional tests through including &ldquo;price index&rdquo; and scaling all continuous variables by firms&rsquo; sales. The results of sensitively tests are consistent with the main findings and suggest that Iranian auditors respond to economic crisis with increasing their fees.<br> &nbsp; بحران اقتصادی, حق الزحمه حسابرسی, ریسک حسابرسی Economic crisis, audit fees and audit risk 27 46 http://qfaj.mobarakeh.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-804-2&slc_lang=fa&sid=1 Fakhroddin MohammadRezaei فخرالدین محمدرضائی F.mrezaei@khu.ac.ir 10031947532846009537 10031947532846009537 Yes استادیار حسابداری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Mahnaz Moosaee مهناز موسایی فراهانی Moosaeemahnaz@yahoo.com 10031947532846009538 10031947532846009538 No دانشجوی کارشناسی ارشد حسابداری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Hamed Salahi حامد صلاحی Hamedsalahi22@gmail.com 10031947532846009539 10031947532846009539 No دانشجوی کارشناسی ارشد حسابداری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران