financial accounting

fa بررسی نقش تعدیلگری کیفیت حسابرسی در تأثیر مسئولیت اجتماعی شرکتی بر پرخاشگری مالیاتی با استفاده از رویکرد ایستا و پویا Investigating the Moderating Role of Audit Quality on the Effect of Corporate Social Responsibility on Tax Aggressiveness Using Static and Dynamic Approaches تخصصي Special پژوهشي Research    <a name="_Hlk240444414">هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر مسئولیت اجتماعی شرکتی بر پرخاشگری مالیاتی و نقش تعدیلگری کیفیت حسابرسی در این رابطه، در چارچوب قراردادهای تلویحی مالیاتی شرکت با دولت، در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران است. جهت آزمون فرضیه‌های پژوهش، اطلاعات مالی ۱۱۳ شرکت از مجموعه شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران برای دورۀ ۱۰ ساله بین ۱۳۹۴ لغایت ۱۴۰۳ از طریق روش نمونه‌گیری سامانمند انتخاب گردید و با استفاده از روش رگرسیون داده‌های تابلویی در دو رویکرد ایستا و پویا و با بهره‌گیری از نرم‌افزار </a> استتا نسخه ۱۷ مورد تجزیه‌وتحلیل آماری قرار گرفت. از سویی برای اندازه‌گیری کیفیت حسابرسی از دو مؤلفه تجدید ارائه صورت‌های مالی و حق‌الزحمه حسابرسی بهره‌گیری شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مسئولیت اجتماعی شرکتی تأثیر منفی و معناداری بر پرخاشگری مالیاتی دارد. همچنین، ضریب منفی و معنادار اثر تعاملی (مسئولیت اجتماعی × کیفیت حسابرسی) در هر دو بعد موردنظر، حاکی از آن است که کیفیت حسابرسی، اثر منفی مسئولیت اجتماعی شرکتی بر پرخاشگری مالیاتی را تشدید می‌کند. به‌عبارت‌دیگر، در شرکت‌هایی که کیفیت حسابرسی بالاتری دارند (حق‌الزحمه بالاتر و عدم تجدید ارائه)، تأثیر منفی مسئولیت اجتماعی بر پرخاشگری مالیاتی قوی‌تر است. این یافته نشان می‌دهد که کیفیت حسابرسی به‌عنوان سازوکار نظارتی رسمی، در کنار مسئولیت اجتماعی شرکتی به‌عنوان سازوکار داوطلبانه، به‌طور هم‌سو عمل کرده و زمینه را برای کاهش رفتارهای فرصت‌طلبانه مالیاتی فراهم می‌آورد. پژوهش حاضر از سه حیث دارای نوآوری است: نخست، برخلاف مطالعات پیشین در ایران که عمدتاً به بررسی رابطه‌ی مستقیم میان مسئولیت اجتماعی شرکتی و پرخاشگری مالیاتی پرداخته‌اند، این پژوهش با در نظر گرفتن کیفیت حسابرسی به‌عنوان متغیر تعدیل‌گر، به بررسی تعامل دو سازوکار نظارتی داوطلبانه و رسمی می‌پردازد. دوم، با بهره‌گیری هم‌زمان از رویکردهای ایستا و پویا و کنترل اثر اینرسی مالیاتی، برای نخستین بار در ادبیات داخلی، ماهیت پویا و حافظه‌دار رفتار مالیاتی شرکت‌ها را مدنظر قرار می‌دهد. سوم، با آزمون تجربی دو سناریوی مکمل و جایگزین در بستر نهادی ایران و ارائه شواهدی دال بر سازوکار مکمل، به غنای ادبیات نظریه‌های قرارداد تلویحی و بازدارندگی اقتصادی در محیط‌های با ساختار مالکیت متمرکز می‌افزاید.   The aim of this study is to investigate the effect of corporate social responsibility (CSR) on tax aggressiveness and the moderating role of audit quality in this relationship, within the framework of companies' implicit tax contracts with the government, among firms listed on the Tehran Stock Exchange. To test the research hypotheses, financial data of 113 companies listed on the Tehran Stock Exchange were selected using a systematic sampling method for a ten-year period from 2015 to 2024, and were statistically analyzed using panel data regression in both static and dynamic approaches, employing Stata software version 17. Furthermore, to measure audit quality, two components were utilized: financial statement restatement and audit fees. The findings indicate that corporate social responsibility has a significant negative effect on tax aggressiveness. Moreover, the significant negative coefficient of the interaction effect (CSR × audit quality) in both dimensions suggests that audit quality intensifies the negative relationship between CSR and tax aggressiveness. In other words, in firms with higher audit quality (higher audit fees and no restatement), the negative effect of CSR on tax aggressiveness becomes stronger. These findings demonstrate that audit quality, as a formal monitoring mechanism, along with corporate social responsibility as a voluntary governance mechanism, operate synergistically and provide the groundwork for reducing opportunistic tax behaviors. The present study is innovative in three respects: First, unlike previous studies in Iran that have predominantly examined the direct relationship between corporate social responsibility and tax aggressiveness, this study considers audit quality as a moderating variable and investigates the interaction between two voluntary and formal monitoring mechanisms. Second, by simultaneously employing both static and dynamic approaches and controlling for the effect of tax inertia, it takes into account, for the first time in the domestic literature, the dynamic and memory-based nature of corporate tax behavior. Third, by empirically testing two complementary and substitution scenarios in Iran's institutional context and providing evidence of a complementary mechanism, it enriches the literature on implicit contract and economic deterrence theories in environments with concentrated ownership structures. مسئولیت اجتماعی شرکتی, پرخاشگری مالیاتی, کیفیت حسابرسی, رویکرد ایستا و پویا. Corporate Social Responsibility, Tax Aggressiveness, Audit Quality, Static and Dynamic Approaches. 83 106 http://qfaj.mobarakeh.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-3196-2&slc_lang=fa&sid=1 Reza Shamgani رضا شمگانی r.shamgani@iau.ac.ir 100319475328460015808 100319475328460015808 No Department of Accounting, Shk.C., Islamic Azad University, Shahrekord, Iran. گروه حسابداری، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران. Mohsen Azhdar محسن اژدر m.azhdar@iau.ac.ir 100319475328460015809 100319475328460015809 Yes Department of Accounting, Shk.C., Islamic Azad University, Shahrekord, Iran. گروه حسابداری، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران. Souror Tirbakhsh Gouran سرور تیربخش گوران souror.tirbakhshgouran@iau.ac.ir 100319475328460015810 100319475328460015810 No Department of Accounting, Shk.C., Islamic Azad University, Shahrekord, Iran. گروه حسابداری، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.